Metadata ชุดข้อมูลกลาง บทวิเคราะห์ข้อมูล และ Infographic : ผู้สูงอายุ

 

Infographic : ผู้สูงอายุ


t3

Metadata : ผู้สูงอายุ

- ดาวน์โหลด File 


วิเคราะห์และสรุปสถาณการณ์ผู้สูงอายุจังหวัดเชียงราย

               ตามแผนพัฒนาจังหวัดเชียงราย ในประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 4 การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และคุณภาพชีวิตเพื่อให้ประชาชนอยู่เย็นเป็นสุข ได้มีการส่งเสริมการสร้างเสริมกลไกทางสังคมเพื่อการพัฒนาสังคมและเสริมสร้างความมั่นคงของมนุษย์ ในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชน และสร้างภูมิคุ้มกันของสถาบันครอบครัว ชุมชน และสังคม โดยมุ่งเน้นแก้ไขปัญหาคุณภาพชีวิตของประชาชนอย่างรอบด้าน พร้อมทั้ง เตรียมรับกับสถานการณ์การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างทางประชากรที่สำคัญ นั่นคือ การเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ โดยข้อมูลจากที่ทำการปกครองจังหวัดเชียงราย (แผนภาพที่ 1) พบว่า ประชากรผู้สูงอายุ (อายุ 60 ปีขึ้นไป) มีแนวโน้มของจำนวนและสัดส่วนเพิ่มขึ้นโดยในปี 2556 จากประชากรผู้สูงอายุ 163,027 คน หรือร้อยละ 13.5 ของประชากรทั้งจังหวัด เพิ่มขึ้นในปี 2557 เป็นร้อยละ 14.2 ในปี 2558 เพิ่มขึ้นอีกร้อยละ 14.3 และ ลดลงมาที่ร้อยละ 14.0 ในปี 2559 ทั้งนี้ตามนิยามของ สังคมผู้สูงอายุ ประเทศไทยได้เริ่มก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุตั้งแต่ปี 2548 โดยพิจารณาจากประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไป ที่มีสัดส่วนมากกว่าร้อยละ 10 และจะเป็นสังคมผู้สูงอายุอย่างสมบูรณ์ในปี 2567 นั่นคือ เมื่อประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไปมีสัดส่วนสูงกว่าร้อยละ 20

แผนภาพที่ 1 จำนวนประชากรทั้งจังหวัด จำนวนผู้สูงอายุ และร้อยละของผู้สูงอายุต่อประชากรทั้งจังหวัด

 

                         ที่มา : ที่ทำการปกครองจังหวัดเชียงราย

เมื่อพิจารณาภาวะการทำงานของผู้สูงอายุจากข้อมูลของสำนักงานสถิติแห่งชาติ (แผนภาพที่ 2) พบว่า ในจังหวัดเชียงราย มีจำนวนผู้สูงอายุที่ยังต้องทำงานหารายได้เลี้ยงตนเอง/ครอบครัว จำนวน 85,308 คน หรือคิดเป็นร้อยละ 52.3 ของผู้สูงอายุทั้งจังหวัดในปี 2556 ซึ่งลดลงเป็นร้อยละ 47.8 ในปี 2557 และเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องเป็นร้อยละ 49.9 ในปี 2559 (แผนภาพที่ 2) ซึ่งการที่ผู้สูงอายุไม่สามารถเกษียณอายุตนเองได้และยังต้องทำงานต่อไปเพื่อหารายได้เลี้ยงตนเอง/ครอบครัว นั้นอาจเนื่องมากจาก ปัญหาความมั่นคงด้านรายได้ และคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุจากอายุที่ยืนนานขึ้น ทำให้เงินออมไม่เพียงพอต่อการดำรงชีพ ในขณะที่การพึ่งพิงจากบุตรหลานมีน้อยลง ในระยะยาวนั้น จังหวัดเชียงรายได้จัดทำแผนยุทธศาสตร์การพัฒนาตามแผนพัฒนาจังหวัดเชียงราย ในประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 4 ด้านการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และคุณภาพชีวิตเพื่อให้ประชาชนอยู่เย็นเป็นสุข ซึ่งมีกลยุทธ์เน้นให้พัฒนาคุณภาพชีวิตประชากรผู้สูงอายุ และสร้างระบบภูมคุ้มกันของสถาบันครอบครัว ชุมชนและสังคม โดยมีแผนปฏิบัติงานที่ช่วยแก้ไขปัญหาของผู้สูงอายุที่ยังต้องทำงานหารายได้เลี้ยงตนเอง/ครอบครัว โดยมุ่งเน้นสร้างหลักประกันด้านสุขภาพและการรักษาพยาบาล สนับสนุนการดูแลผู้สูงอายุระยะยาว สร้างหลักประกันรายได้และส่งเสริมการออมเพื่อวัยหลังเกษียณอายุ และสร้างความเข้มแข็งให้แก่ระบบครอบครัวและชุมชน

 

แผนภาพที่ 2 จำนวนและร้อยละของผู้สูงอายุที่ยังต้องทำงานหารายได้เลี้ยงตนเอง/ครอบครัว

      

                           ที่มา : สำนักงานสถิติแห่งชาติ

เมื่อพิจารณาทางด้านสุขภาวะของผู้สูงอายุ (แผนภาพที่ 3) พบว่า ผู้สูงอายุที่เป็นผู้ป่วยเรื้อรัง ติดเตียง/ติดบ้าน * ของจังหวัดเชียงรายลดลงอย่างต่อเนื่อง จากจำนวน 18,168 คน หรือร้อยละ 10.6 ของประชากรผู้สูงอายุทั้งจังหวัด ในปี 2557 เหลือจำนวน 5,295 คน หรือร้อยละ 2.9 ในปี 2559 ทั้งนี้ จังหวัดเชียงราย ได้มีการดำเนินการขับเคลื่อนแผนยุทธศาสตร์ โดยให้ผู้สูงอายุเข้าถึงและได้รับบริการสาธารณสุขที่ดี มีสุขภาพกายแข็งแรง และสุขภาพใจเข็มแข็ง ในปี 2559 รวม 2 โครงการ งบประมาณ ทั้งสิ้น 8,652,200 บาท ซึ่งมีส่วนทำให้จำนวนผู้สูงอายุที่เป็นผู้ป่วยเรื้อรัง ติดเตียง/ติดบ้าน ของจังหวัดเชียงรายลดลงอย่างต่อเนื่อง

นอกจากนี้ในด้านการจัดระบบบริการและพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุจังหวัดเชียงราย พบว่า สถานพยาบาลที่มีช่องทางพิเศษบริการผู้สูงอายุให้สามารถเข้าถึงซึ่งบริการสุขภาพ ได้สะดวก รวดเร็ว มีจำนวนมากถึง 258 แห่ง ซึ่งสอดคล้องกับจำนวนผู้สูงอายุที่มีแนวโน้ม เพิ่มขี้นอย่างต่อเนื่องทำให้ผู้สูงอายุสามารถเข้าถึงบริการสุขภาพได้สะดวกและรวดเร็ว

แผนภาพที่ 3 จำนวนและร้อยละของผู้สูงอายุที่เป็นผู้ป่วยเรื้อรัง ติดเตียง/ติดบ้าน *

    

 

                 * ผู้สูงอายุที่อยู่ในภาวะ “ติดเตียง” หมายถึง ผู้สูงอายุที่ไม่สามารถทำกิจวัตรประจำวันได้ด้วยตัวเอง

*          ผู้สูงอายุที่อยู่ในภาวะ “ติดบ้าน” หมายถึง ผู้สูงอายุที่สามรถทำกิจวัตรประจำวันได้ด้วยตัวเอง แต่มีปัญหา

ในการเคลื่อนที่ เมื่อต้องออกไปนอกบ้าน จึงไม่สะดวกที่จะออกนอกบ้าน                            

               ที่มา : สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงราย

นอกจากนี้ ทางสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงรายยังมีการจัดกิจกรรมดูแลส่งเสริมสุขภาพ โดยมุ่งเน้นการแก้ไขปัญหาผู้สูงอายุ โดยการวางแผนดำเนินงานส่งเสริมสุขภาพจิตโดยให้ผู้สูงอายุเข้าร่วมกิจกรรมในชมรมผู้สูงอายุ อย่างน้อยเดือนละ 1 ครั้ง จากการเข้าร่วมกิจกรรมด้านการส่งเสริมสุขภาพจิตและป้องกันปัญหาสุขภาพจิตเพื่อพัฒนาศักยภาพของผู้สูงอายุ ในชมรมผู้สูงอายุให้สามารถปรับตัวให้มีสุขภาพจิตดี โดยบุคลากรสาธารณสุขทุกระดับทั้งในหรือนอกสถานบริการสุขภาพรวมทั้งแกนนำสุขภาพด้วย

 

โครงสร้างอายุที่เปลี่ยนไปเกิดจากสาเหตุหลักจากการเพิ่มขึ้นของประชากร รวมทั้งการพัฒนาทางด้านสาธารณสุขที่ดีขึ้น ทำให้เกิดการเพิ่มจำนวนและสัดส่วนประชากรผู้สูงอายุ ซึ่งส่งผลกระทบต่อสังคมและระบบเศรษฐกิจ ตลอดจนกระทบการจัดสรรทรัพยากรของจังหวัดในอนาคต ดังนั้น จึงควรมีนโยบาย หรือแผนปฏิบัติการที่เหมาะสม รองรับการเปลี่ยนแปลงและผลกระทบในประเด็นต่าง ๆ เช่น จำนวนประขากรวัยแรงงานที่ลดลงจะมีผลต่อผลผลิตรวมของจังหวัด การจัดสรรทรัพยากรเพื่อผู้สูงอายุของจังหวัดเพิ่มขึ้นจะมี ผลกระทบต่อการจัดการด้านสังคม การพึ่งพิงสมาขิกในครอบครัวที่สูงขึ้นจะส่งผลกระทบต่อความมั่นคงทาง เศรษฐกิจและสังคมของจังหวัดและประเทศในระยะยาวด้วย